Hay bị chóng mặt là thiếu chất gì và cách cải thiện hiệu quả

Chóng mặt có thể khiến người bệnh mất thăng bằng, choáng váng hoặc cảm thấy mọi vật đang xoay quanh mình. Hay bị chóng mặt là thiếu chất gì là vấn đề được nhiều độc giả của ryzwear.com quan tâm, nhất là khi triệu chứng đi kèm mệt mỏi, da xanh hoặc giảm tập trung. 

Thiếu sắt, vitamin B12 và folate có thể liên quan đến chóng mặt, nhưng đây không phải nguyên nhân duy nhất. Người bệnh cần theo dõi biểu hiện và thăm khám khi triệu chứng tái diễn.

I. Hay bị chóng mặt là thiếu chất gì và có đáng lo không?

Chóng mặt là cách gọi chung cho nhiều cảm giác khác nhau. Có người thấy đầu lâng lâng như sắp ngất, trong khi người khác cảm nhận bản thân hoặc không gian xung quanh đang quay. Hai biểu hiện này có thể liên quan đến các nhóm nguyên nhân hoàn toàn khác nhau.

Khi tìm hiểu hay bị chóng mặt là thiếu chất gì, cần lưu ý rằng thiếu vi chất chỉ là một khả năng. Chóng mặt còn có thể xuất phát từ:

• Thiếu nước sau sốt, tiêu chảy hoặc vận động quá nhiều.

• Huyết áp tụt khi đứng lên quá nhanh sau nghỉ.

• Đường huyết giảm do bỏ bữa hoặc ăn thất thường.

• Một số thuốc có thể làm cơ thể choáng váng.

• Tai trong rối loạn dễ gây mất cân bằng.

• Thiếu ngủ, căng thẳng kéo dài dễ gây lâng lâng.

• Bệnh tim, tuần hoàn, thần kinh cũng gây chóng mặt.

MedlinePlus cho biết chóng mặt có thể xuất hiện khi cơ thể mất nước, huyết áp giảm đột ngột, đường huyết thấp hoặc tai trong gặp vấn đề. Người thường xuyên bị chóng mặt nên được kiểm tra để tìm nguyên nhân thay vì tự kết luận mình đang thiếu vitamin.

II. Những chất có thể liên quan đến tình trạng chóng mặt

Câu trả lời cho hay bị chóng mặt là thiếu chất gì thường tập trung vào các dưỡng chất tham gia quá trình tạo máu và vận chuyển oxy. Khi lượng hồng cầu hoặc hemoglobin suy giảm, mô và cơ quan có thể không nhận đủ oxy, từ đó gây mệt mỏi, hụt hơi hoặc choáng váng.

II.I. Thiếu sắt

Sắt là thành phần cực kỳ thiết yếu để cơ thể tạo hemoglobin trong hồng cầu. Khi lượng sắt dự trữ cạn kiệt, người bệnh có thể phát triển thiếu máu thiếu sắt.

Các biểu hiện thường gặp gồm:

• Mệt mỏi và suy nhược.

• Da nhợt nhạt.

• Khó tập trung.

• Hụt hơi khi vận động.

• Tim đập nhanh hoặc hồi hộp.

• Đau đầu, choáng váng.

• Móng tay yếu hoặc dễ gãy.

Thiếu sắt là một đáp án thường được nhắc đến khi đặt câu hỏi chóng mặt là thiếu chất gì. Tuy nhiên, thiếu máu còn có thể bắt nguồn từ mất máu kinh nguyệt, xuất huyết đường tiêu hóa, chế độ ăn nghèo dinh dưỡng hoặc khả năng hấp thu kém. NIH cho biết thiếu sắt có thể gây thiếu máu, suy nhược, mệt mỏi và giảm khả năng tập trung; việc dùng sắt quá liều cũng có thể gây độc nghiêm trọng.

Những nhóm có nguy cơ cao hơn bao gồm:

• Phụ nữ có kinh nguyệt nhiều.

• Phụ nữ mang thai.

• Người ăn uống thiếu cân bằng.

• Người thường xuyên hiến máu.

• Người mắc bệnh đường tiêu hóa.

• Người có biểu hiện mất máu kéo dài.

Không nên tự uống viên sắt chỉ vì cảm thấy chóng mặt. Người bệnh nên làm công thức máu, ferritin và các xét nghiệm cần thiết theo chỉ định của bác sĩ.

II.II. Thiếu vitamin B12

Vitamin B12 tham gia tạo hồng cầu và duy trì hoạt động bình thường của hệ thần kinh. Thiếu chất này có thể dẫn đến thiếu máu hồng cầu to và gây tổn thương thần kinh nếu kéo dài.

Người băn khoăn thường xuyên chóng mặt thiếu chất gì nên chú ý đến các dấu hiệu gợi ý thiếu vitamin B12 như:

• Mệt mỏi, yếu sức.

• Choáng váng khi đứng lên hoặc vận động.

• Da nhợt nhạt.

• Tê hoặc châm chích ở tay chân.

• Mất thăng bằng.

• Giảm trí nhớ và khó tập tr.

• Lưỡi đỏ, đau hoặc sưng.

• Tim đập nhanh và khó thở.

MedlinePlus ghi nhận thiếu vitamin B12 có thể gây cảm giác choáng khi đứng lên hoặc gắng sức. Nếu kéo dài, tình trạng này còn có thể gây tê tay chân, mất thăng bằng và những thay đổi về thần kinh.

Những người có nguy cơ thiếu B12 gồm người ăn thuần chay không bổ sung đúng cách, người từng phẫu thuật dạ dày hoặc ruột, người mắc bệnh gây kém hấp thu và người sử dụng metformin hoặc thuốc giảm axit dạ dày kéo dài.

II.III. Thiếu folate

Folate, còn gọi là vitamin B9, cần thiết cho quá trình tạo tế bào mới và hồng cầu. Thiếu folate cũng có thể gây thiếu máu hồng cầu to, với những biểu hiện gần giống thiếu vitamin B12.

Các dấu hiệu thường xuất hiện như:

• Mệt mỏi.

• Đau đầu.

• Khó tập trung.

• Hồi hộp.

• Khó thở.

• Yếu sức.

• Lưỡi hoặc niêm mạc miệng bị đau.

NIH cho biết thiếu folate thường liên quan đến chế độ ăn kém, sử dụng rượu hoặc rối loạn hấp thu. Biểu hiện chính là thiếu máu với triệu chứng yếu, mệt, đau đầu, hồi hộp và khó thở. 

Khi đặt câu hỏi hay bị chóng mặt là thiếu chất gì, người bệnh không nên tự bổ sung folic acid liều cao trước khi kiểm tra vitamin B12. Folic acid có thể cải thiện một số dấu hiệu thiếu máu nhưng không xử lý được tổn thương thần kinh do thiếu B12.

II.IV. Mất cân bằng điện giải hoặc thiếu nước

Nước không phải vitamin hoặc khoáng chất, nhưng mất nước là nguyên nhân phổ biến gây cảm giác lâng lâng, nhất là khi đứng dậy. Tình trạng này dễ xảy ra sau khi sốt, nôn, tiêu chảy, làm việc ngoài trời hoặc vận động cường độ cao.

Dấu hiệu gợi ý mất nước gồm:

• Khát nhiều.

• Khô miệng.

• Nước tiểu vàng đậm.

• Đi tiểu ít.

• Mệt mỏi.

• Đau đầu.

• Choáng khi thay đổi tư thế.

Người chơi thể thao cần uống nước hợp lý trước, trong và sau khi luyện tập. Tuy nhiên, không nên tự dùng quá nhiều đồ uống điện giải khi không cần thiết, đặc biệt nếu đang mắc bệnh thận, tim mạch hoặc phải hạn chế muối.

III. Làm sao nhận biết chóng mặt do thiếu chất?

Không thể xác định chính xác hay bị chóng mặt là thiếu chất gì chỉ dựa trên cảm giác. Các biểu hiện thiếu sắt, B12, folate, hạ huyết áp và rối loạn tiền đình có thể tương đối giống nhau.

III.I. Dấu hiệu nghiêng về thiếu máu

Chóng mặt có khả năng liên quan đến thiếu máu nếu xuất hiện cùng:

• Da, môi hoặc niêm mạc trở nên nhợt nhạt.

• Mệt dù đã ngủ đủ.

• Tim đập nhanh hơn dù chỉ vận động nhẹ.

• Khó thở khi leo cầu thang.

• Đau đầu thường xuyên.

• Khả năng tập trung giảm.

• Chân tay lạnh.

• Kinh nguyệt nhiều hoặc có dấu hiệu mất máu.

III.II. Dấu hiệu nghiêng về rối loạn tiền đình

Nếu cảm thấy căn phòng xoay, chóng mặt tăng khi quay đầu hoặc thay đổi tư thế, nguyên nhân có thể liên quan đến hệ thống thăng bằng ở tai trong hơn là thiếu dưỡng chất.

Các biểu hiện có thể đi kèm gồm:

• Buồn nôn hoặc nôn.

• Ù tai.

• Giảm thính lực.

• Mất thăng bằng.

• Chóng mặt khi ngồi dậy hay nằm xuống.

• Cơn xoay kéo dài từ vài giây đến nhiều giờ.

Vì vậy, khi đọc một bản tin tổng hợp giải đáp bị chóng mặt thiếu vitamin nào, người đọc không nên xem thông tin đó như chẩn đoán cá nhân.

IV. Cần làm xét nghiệm gì khi chóng mặt tái diễn?

Người bệnh nên đi khám nếu hay bị chóng mặt là thiếu chất gì trở thành mối lo thường xuyên hoặc triệu chứng ảnh hưởng đến sinh hoạt. Bác sĩ có thể hỏi về thời điểm xuất hiện, thời gian kéo dài, thuốc đang dùng, chế độ ăn và những dấu hiệu đi kèm.

Các kiểm tra có thể được cân nhắc gồm:

• Đo huyết áp khi nằm/đứng.

• Công thức máu toàn bộ.

• Nồng độ ferritin và chỉ số sắt.

• Nồng độ vitamin B12.

• Nồng độ folate.

• Đường huyết.

• Điện tâm đồ khi nghi ngờ rối loạn nhịp tim.

• Khám tai và đánh giá khả năng thăng bằng.

Bác sĩ sẽ chỉ định dựa trên triệu chứng, tiền sử và kết quả khám lâm sàng.

V. Nên ăn gì để hỗ trợ bổ sung dưỡng chất?

Khi nguyên nhân liên quan đến chế độ ăn, người bệnh có thể tăng cường thực phẩm giàu dưỡng chất. Việc ăn uống cân bằng giúp phòng thiếu hụt nhưng không thay thế điều trị trong trường hợp đã có thiếu máu rõ rệt.

V.I. Thực phẩm giàu sắt

Nguồn sắt thường gặp gồm:

• Thịt bò và các loại thịt đỏ.

• Gan, nhưng không nên ăn thường xuyên.

• Hải sản có vỏ.

• Đậu lăng, đậu nành và đậu phụ.

• Rau lá xanh đậm.

• Ngũ cốc được tăng cường sắt.

Có thể ăn thực phẩm giàu sắt cùng nguồn vitamin C như cam, ổi hoặc ớt chuông để hỗ trợ hấp thu. Trà và cà phê nên được dùng cách bữa ăn giàu sắt một khoảng thời gian.

V.II. Thực phẩm giàu folate và vitamin B12

Vitamin B12 có trong:

• Thịt.

• Cá.

• Trứng.

• Sữa và sản phẩm từ sữa.

• Ngũ cốc được tăng cường B12.

Folate thường có trong:

• Rau lá xanh.

• Đậu và các loại hạt.

• Trái cây họ cam quýt.

• Bơ.

• Măng tây.

• Ngũ cốc tăng cường folic acid.

Người ăn thuần chay có nguy cơ thiếu B12 cao hơn vì vitamin này tự nhiên chủ yếu có trong thực phẩm nguồn gốc động vật. Nhóm này nên được tư vấn về thực phẩm tăng cường hoặc sản phẩm bổ sung phù hợp.

VI. Cách hạn chế chóng mặt trong sinh hoạt

Trong lúc chưa xác định được hay bị chóng mặt là thiếu chất gì, người bệnh có thể giảm nguy cơ té ngã bằng một số biện pháp an toàn:

• Ngồi hoặc nằm xuống ngay khi cảm thấy choáng váng.

• Đứng dậy từ từ sau khi ngồi lâu hoặc nằm xuống.

• Bám vào vật chắc chắn khi thay đổi tư thế.

• Uống đủ nước trong ngày.

• Ăn đúng bữa, tránh để bụng đói quá lâu.

• Ngủ đủ và hạn chế thức khuya.

• Không tự mua thuốc chống chóng mặt để dùng kéo dài.

• Ghi lại thời điểm, thời lượng và yếu tố khởi phát cơn chóng mặt.

Người đang sử dụng thuốc điều trị huyết áp, thuốc an thần hoặc thuốc lợi tiểu không nên tự ngừng thuốc. Hãy trao đổi với bác sĩ nếu chóng mặt xuất hiện sau khi bắt đầu hoặc thay đổi liều thuốc.

VII. Kết luận

Hay bị chóng mặt là thiếu chất gì có thể liên quan đến thiếu sắt, vitamin B12, folate hoặc mất nước, nhưng triệu chứng này còn xuất phát từ huyết áp, đường huyết, tai trong và nhiều bệnh lý khác. Người bệnh không nên tự bổ sung vitamin hay viên sắt khi chưa xét nghiệm. 

Thông tin do ryzwear.com tổng hợp chỉ mang tính tham khảo; nếu chóng mặt tái diễn, tăng nặng hoặc kèm dấu hiệu thần kinh, tim mạch, cần thăm khám sớm để được chẩn đoán chính xác.

Nguồn: Sưu tầm